pain.001 en pain.008 — de twee SEPA bestandstypen
SEPA XML bestanden zijn er in twee smaken: pain.001 voor het uitbetalen van geld (SEPA Credit Transfer) en pain.008 voor het innen van geld (SEPA Direct Debit). PAIN staat voor Payment Initiation — het zijn initiatieberichten: u initieert een betaling of incasso, en de bank voert deze uit.
Beide formaten zijn onderdeel van de internationale ISO 20022 betalingsstandaard. Alle Nederlandse banken en banken in de 36 SEPA-landen ondersteunen deze formaten.
| Kenmerk | pain.001 — Credit Transfer | pain.008 — Direct Debit |
|---|---|---|
| Richting | U betaalt anderen | U int geld van anderen |
| Andere naam | SEPA overboeking, betaalopdr., creditopdracht | SEPA incasso, automatische incasso |
| Voorbeelden | Salarisbetalingen, leveranciers, terugbetalingen, donaties | Abonnementsgelden, contributie, maandhuur |
| Vereiste | Uw IBAN + IBAN ontvanger | Uw IBAN + incassomachtiging (mandaat) van debiteur |
| Initiator | De betaler (u) | De creditor / incassant (u) |
| Toestemming | Geen toestemming van ontvanger nodig | Vereist getekend mandaat van debiteur |
| Actuele versie (2026) | pain.001.001.09 | pain.008.001.08 |
| Aanleveren vóór | 1 werkdag voor uitvoerdatum (regulier) | 5 werkdagen (eerste), 2 werkdagen (herhalend) |
| XML-root element | CstmrCdtTrfInitn |
CstmrDrctDbtInitn |
| Betalingsrichting | PmtMtd: TRF |
PmtMtd: DD |
Wanneer gebruikt u pain.001?
Gebruik pain.001 (SEPA Credit Transfer) als u geld overmaakt aan anderen. Dit is verreweg het meest gebruikte SEPA formaat. Typische toepassingen:
- Salarisbetalingen — u exporteert de salarisrun vanuit uw boekhoudpakket of Excel en maakt één SEPA bestand met alle medewerkers
- Leveranciersbetalingen — u betaalt facturen in bulk via één betaalrun
- Terugbetalingen — creditnota's of terugbetalingen aan klanten
- Declaratievergoedingen — kilometervergoedingen, onkosten
- Subsidies en uitkeringen — uitbetalingen aan derden
Voor pain.001 heeft u geen aanvullende toestemming nodig van de ontvanger. U geeft uitsluitend uw eigen IBAN op als betalende partij en het IBAN van elke ontvanger.
Wanneer gebruikt u pain.008?
Gebruik pain.008 (SEPA Direct Debit) als u geld wilt innen van anderen. Het grote verschil met pain.001: u heeft voor elke debiteur een ondertekend incassomandaat nodig. Zonder geldig mandaat wordt de incasso afgewezen.
- Abonnementsgelden — maandelijkse lidmaatschappen, SaaS-abonnementen
- Contributie — verenigingscontributie, sportclubs
- Huur — maandelijkse huurbetalingen
- Terugkerende facturen — automatische facturering aan vaste klanten
Een mandaat is een door de debiteur ondertekende toestemming waarmee hij u machtigt om bedragen van zijn rekening te incasseren. Elk mandaat krijgt een uniek Mandaat-ID en een ondertekeningsdatum. U bewaart het originele mandaat — de bank controleert dit bij geschillen. Lees meer over Incassant-ID en mandaten →
Sequentietypes bij pain.008
Elke incasso-transactie heeft een sequentietype dat aangeeft of het de eerste of een herhalende incasso is:
| Code | Type | Wanneer |
|---|---|---|
FRST |
First | Eerste incasso op een nieuw mandaat. Aanleveren ≥ 5 werkdagen vooraf. |
RCUR |
Recurring | Herhalende incasso op een bestaand mandaat. Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
FNAL |
Final | Laatste incasso op dit mandaat (mandaat eindigt). Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
OOFF |
One-off | Eenmalige incasso, mandaat wordt na betaling ongeldig. Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
Bank weigert uw SEPA-bestand? Wij repareren het.
Sleep het bestand in de gratis scan en zie direct wat de bank afkeurt. Heeft het een verouderde versie, zoals pain.001.001.03 of pain.008.001.02? Dan zetten wij het in één minuut om naar de nieuwe versie.
- Gratis scan, in uw eigen browser — zonder account
- Bedragen, IBAN's, kenmerken en omschrijvingen blijven gelijk
- € 4,95 met iDEAL | Wero, met factuur — u betaalt pas als het bestand de controle doorstaat
Versieoverzicht — welke versie heeft u nodig?
ISO 20022 standaarden worden periodiek bijgewerkt. Voor Nederland adviseren de banken de nieuwe versies; de oude worden nog geaccepteerd:
Overboeking — versiehistorie
Huidige versie: pain.001.001.09
Vorige versie: pain.001.001.03
Oud maar nog geaccepteerd door de meeste banken
Incasso — versiehistorie
Huidige versie: pain.008.001.08
Vorige versie: pain.008.001.02
Oud maar nog geaccepteerd door de meeste banken
Kan ik pain.001 en pain.008 combineren in één bestand?
Nee. U kunt overboekingen (pain.001) en incasso's (pain.008) niet combineren in één bestand. Elk SEPA bestand bevat uitsluitend één bestandstype. Als u zowel wilt betalen als innen, maakt u twee aparte bestanden aan en uploadt u ze afzonderlijk bij uw bank.
Samenvatting: welk formaat kiest u?
De vraag is simpel: betaalt u geld uit of haalt u geld op?
- U betaalt → pain.001 (overboeking)
- U int (met mandaat) → pain.008 (incasso)
De Betaalfabriek ondersteunt beide formaten. Kies bij de conversie van uw Excel-bestand het juiste type, en de tool genereert automatisch de correcte XML-structuur inclusief alle verplichte velden.