pain.001 en pain.008 — de twee SEPA bestandstypen
SEPA XML bestanden zijn er in twee smaken: pain.001 voor het uitbetalen van geld (SEPA Credit Transfer) en pain.008 voor het innen van geld (SEPA Direct Debit). PAIN staat voor Payment Initiation — het zijn initiatieberichten: u initieert een betaling of incasso, en de bank voert deze uit.
Beide formaten zijn onderdeel van de internationale ISO 20022 betalingsstandaard. Alle Nederlandse banken en banken in de 36 SEPA-landen ondersteunen deze formaten.
| Kenmerk | pain.001 — Credit Transfer | pain.008 — Direct Debit |
|---|---|---|
| Richting | U betaalt anderen | U int geld van anderen |
| Andere naam | SEPA overboeking, betaalopdr., creditopdracht | SEPA incasso, automatische incasso |
| Voorbeelden | Salarisbetalingen, leveranciers, terugbetalingen, donaties | Abonnementsgelden, contributie, maandhuur |
| Vereiste | Uw IBAN + IBAN ontvanger | Uw IBAN + incassomachtiging (mandaat) van debiteur |
| Initiator | De betaler (u) | De creditor / incassant (u) |
| Toestemming | Geen toestemming van ontvanger nodig | Vereist getekend mandaat van debiteur |
| Actuele versie (2026) | pain.001.001.09 | pain.008.001.08 |
| Aanleveren vóór | 1 werkdag voor uitvoerdatum (regulier) | 5 werkdagen (eerste), 2 werkdagen (herhalend) |
| XML-root element | CstmrCdtTrfInitn |
CstmrDrctDbtInitn |
| Betalingsrichting | PmtMtd: TRF |
PmtMtd: DD |
Wanneer gebruikt u pain.001?
Gebruik pain.001 (SEPA Credit Transfer) als u geld overmaakt aan anderen. Dit is verreweg het meest gebruikte SEPA formaat. Typische toepassingen:
- Salarisbetalingen — u exporteert de salarisrun vanuit uw boekhoudpakket of Excel en maakt één SEPA bestand met alle medewerkers
- Leveranciersbetalingen — u betaalt facturen in bulk via één betaalrun
- Terugbetalingen — creditnota's of terugbetalingen aan klanten
- Declaratievergoedingen — kilometervergoedingen, onkosten
- Subsidies en uitkeringen — uitbetalingen aan derden
Voor pain.001 heeft u geen aanvullende toestemming nodig van de ontvanger. U geeft uitsluitend uw eigen IBAN op als betalende partij en het IBAN van elke ontvanger.
Wanneer gebruikt u pain.008?
Gebruik pain.008 (SEPA Direct Debit) als u geld wilt innen van anderen. Het grote verschil met pain.001: u heeft voor elke debiteur een ondertekend incassomandaat nodig. Zonder geldig mandaat wordt de incasso afgewezen.
- Abonnementsgelden — maandelijkse lidmaatschappen, SaaS-abonnementen
- Contributie — verenigingscontributie, sportclubs
- Huur — maandelijkse huurbetalingen
- Terugkerende facturen — automatische facturering aan vaste klanten
Een mandaat is een door de debiteur ondertekende toestemming waarmee hij u machtigt om bedragen van zijn rekening te incasseren. Elk mandaat krijgt een uniek Mandaat-ID en een ondertekeningsdatum. U bewaart het originele mandaat — de bank controleert dit bij geschillen. Lees meer over Incassant-ID en mandaten →
Sequentietypes bij pain.008
Elke incasso-transactie heeft een sequentietype dat aangeeft of het de eerste of een herhalende incasso is:
| Code | Type | Wanneer |
|---|---|---|
FRST |
First | Eerste incasso op een nieuw mandaat. Aanleveren ≥ 5 werkdagen vooraf. |
RCUR |
Recurring | Herhalende incasso op een bestaand mandaat. Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
FNAL |
Final | Laatste incasso op dit mandaat (mandaat eindigt). Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
OOFF |
One-off | Eenmalige incasso, mandaat wordt na betaling ongeldig. Aanleveren ≥ 2 werkdagen vooraf. |
Versieoverzicht — welke versie heeft u nodig?
ISO 20022 standaarden worden periodiek bijgewerkt. Voor Nederland zijn per 15 november 2026 de nieuwe versies verplicht:
Overboeking — versiehistorie
Huidige versie: pain.001.001.09
Vorige versie: pain.001.001.03
Oud maar nog geaccepteerd door de meeste banken
Incasso — versiehistorie
Huidige versie: pain.008.001.08
Vorige versie: pain.008.001.02
Oud maar nog geaccepteerd door de meeste banken
Kan ik pain.001 en pain.008 combineren in één bestand?
Nee. U kunt overboekingen (pain.001) en incasso's (pain.008) niet combineren in één bestand. Elk SEPA bestand bevat uitsluitend één bestandstype. Als u zowel wilt betalen als innen, maakt u twee aparte bestanden aan en uploadt u ze afzonderlijk bij uw bank.
Samenvatting: welk formaat kiest u?
De vraag is simpel: betaalt u geld uit of haalt u geld op?
- U betaalt → pain.001 (overboeking)
- U int (met mandaat) → pain.008 (incasso)
De Betaalfabriek ondersteunt beide formaten. Kies bij de conversie van uw Excel-bestand het juiste type, en de tool genereert automatisch de correcte XML-structuur inclusief alle verplichte velden.